Chủ Nhật, 10 tháng 10, 2021

VĂN TẾ SỐNG LŨ THAM TÀN

Nay nghe:

1. Thảm nạn covid gây tang thương bi đát

Nguy cơ ngoại xâm cướp biển đảo biên cương

Nhân dân hùng anh đoàn kết một lòng

Quyết giữ vững non sông gấm vóc

2. Bị f0 cách ly nghiệt ngã

16+ phong tỏa tràn lan

Làm một nẽo nói một đàng

Khiến dân điêu đứng ngỡ ngàng thương thay 

3. Bọn gian thương thừa cơ đục nước

Lũ quan tham vơ vét béo cò

Dân đã nghèo nay lại thêm lo

Mũi mấy bận ngoáy đi ngoáy lại

4. Mỗi bộ test chỉ hai ba chục (*)

Lọ vaccine mười mấy đô la

Bộ đến tỉnh hô hào chống dịch

Lãi trăm lần tính gốc mà ra

Hỡi ôi !

5. Dân nghèo đói tìm đường sinh kế

Vợ theo chồng nghĩ cách mưu sinh

Thất nghiệp hết tiền không cơm cháo

Đành lui chân kiếm chút yên bình

6. Ngành y tế trên tuyến đầu chống dịch

Cả quân dân cùng cơ sở ngăn ngừa

Người chết thiêu càn không quan quách

Ông trời còn xót nỗi bi ai

Tiếc thay !

7. Mầy cứ nghĩ hy sinh đời bố

Cờ đến tay kiếm chác nuôi con

Nhân tâm giữ đạo cho tròn

Nào hay cả bọn không còn lương tri

8. Khoảng chênh lệch chúng mầy bỏ túi

Chớp thời cơ bè lũ kiếm ăn

Non sông điêu đứng vì sâu bọ

Dân chúng lầm than bởi lũ hèn

Nay cảnh tỉnh bọn bay:

9. Đánh kẻ chạy đi khoan dung hối lỗi

Tu tỉnh thân tâm quy chánh cải tà

Đem của nả vô lương bố thí

Quay đầu là bến giác vị tha

10. Học người khôn hơn làm thầy kẻ ác

Noi gương xưa chọn nhân sĩ thiện lương

"Hiền tài là nguyên khí" quê hương

"Đem hết cả sở tồn làm sở dụng"

Hỡi vong linh chết vì covid:

11. Sống khôn thác thiêng hồn đang vất vưởng

Hỏa thiêu địa táng hương linh nơi đâu

Hãy siêu thăng tịnh độ qua cầu

Sang bờ giác quên bến mê bến lú

12. Nơi trần thế ma vương quỷ ám

Cõi âm binh đột tử hồn oan

Phiêu linh mây gió về ngàn

An nhiên với cõi thiên đàng lãng du...

Ô hô ! 


NC 28.9.21 

Ảnh: Báo Thanh Niên.

(*) Mới đây trên báo chí có đăng ý kiến của ông Đặng Hồng Anh, Phó chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Chủ tịch Hội doanh nhân trẻ Việt Nam, cho biết giá bộ test xét nghiệm nhanh Covid-19 mua số lượng lớn tại nước ngoài chỉ khoảng 1,5 USD/test tức là 35.000 đồng/test. Ông cho rằng một kit test chỉ có giá 35.000 đồng tiền Việt, mà sao về đến Việt Nam giá lại lên cao đến thế? Giá ở Châu Âu cũng chỉ có 1 đô la một kit, tức chỉ khoảng 25.000 đồng tiền Việt.

Giá các đơn vị đấu thầu là 70.000 đồng một bộ và giá người xét nghiệm phải trả là từ 200.000 đến 300.000 đồng. 

Số lượng xét nghiệm từ 27.4.2021 đến nay 51.904.476 lượt người. Nếu lấy số lượt người nhân lên với số tiền chênh lệch, con số là một lợi nhuận khủng khiếp. 

Cũng có lần ông Phạm Sanh Châu, Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ cũng đã lên tiếng hỏi sao thuốc chữa virus Vũ Hán ở Ấn bán có 17 đô la, sao về Việt Nam lại có giá gấp 10 lần.

ĐỤNG LA PHÔNG

 


Flafond tiếng Pháp là trần nhà, đụng trần nhà là hết ngoi lên được. Hồi xưa trong quân đội, cấp bậc thượng sĩ nhứt là đụng... la-phông, chờ ngày về hưu thôi. Trong đơn vị, ông thượng sĩ già có uy với đám lính đơ-zem cùi bắp, thiếu điều khạc ra lửa.

Đó là nói chức tước, nói bằng cấp, nói vai vế trong xã hội nhưng trong nhận thức về "văn hóa" có nhiều anh đụng la-phông vì ảnh nói những điều trời ơi đất hỡi dù có học hàm học vị.
Ngày xưa, thời còn nhỏ tôi đọc tác phẩm:"Tội ác và trừng phạt" của đại văn hào Nga Fyodor Mikhaylovich Dostoyevsky tôi chưa hiểu được nhiều, nghĩa là trí não tôi đã đụng la-phông. Mỗi lần đọc lại, nghiền ngẫm kỹ hơn, tôi lại hiểu thêm một chút. Tôi không xem đó là bài học quý giá, lại lấy ý tưởng cao siêu ngang tầm la-phông, tôi dạy đời cho con cháu.
Vậy la-phông cao không chơi với la-phông thấp. Thế nào để khỏi đụng la-phông?
(Câu cổ ngữ “Môn đang hộ đối”, hiện nay thường được phát âm là “Môn đăng hộ đối”, cho rằng trai gái đến với nhau, điều kiện kinh tế, địa vị xã hội của hai bên có tương đồng thì hôn nhân mới phù hợp, hạnh phúc. Ý nghĩa gốc của câu nói còn ẩn chứa những câu chuyện sâu xa hơn.
“Môn đang (đương)” và “Hộ đối” nghĩa là gì?
Theo Thuyết văn giải tự, chữ Môn (門) được ghép thành từ 2 chữ Hộ (戶) đối nhau. Diễn đạt theo ngữ pháp xưa “門當戶對” sẽ là “Môn đang hộ đối”, có thể hiểu một cách mộc mạc là hai bên có cân đối thì khi khép lại mới kín kẽ, mới là cái cửa. Nhưng trong thuật ngữ kiến trúc và xây dựng cổ thì “môn đang” và “hộ đối” là hai bộ phận cấu thành của một cửa lớn. Phân tích ra sẽ thấy nội dung rộng lớn hơn nữa, chứ không chỉ là sự vừa khít của hai cánh cửa.
“Môn đang” là phần bục đỡ trụ gỗ hai bên cửa nên còn thường được gọi là “môn chẩm thạch” (gối đá của cửa), “môn đôn” (đôn của cửa), “môn đài”, “môn cổ” (trống của cửa). Thời xưa, vì thấy tiếng trống vang đội uy nghiêm, như tiếng sấm sét trên Thiên đình, người dân tin rằng trống có thể tránh được ma quỷ, nên cho đặt cái môn đang.
Không phải nhà ai cũng được phép dùng môn đang, mà phải quan lớn từ tam phẩm trở lên mới được dựng cửa hai cánh và bày nó. Quan văn thì môn đang có hình tròn, quan võ thì môn đang có dạng vuông. Nếu như “môn đang” khắc cỏ cây hoa lá thì là dinh thự của gia đình kinh doanh buôn bán. Nếu để trơn không khắc hoa lá thì là dinh thự quan lại. Nếu “môn đang” là hình linh vật tọa trên bục vuông thì là dinh thự quan văn. Quan tòng tam phẩm thì có hai môn đang, chánh tam phẩm được bốn, nhị phẩm được sáu, nhất phẩm được tám. Và duy chỉ cung vua mới được bày chín môn đang. Do đó, cứ đếm môn đang là biết nhà của đại quan cỡ nào, và căn cứ vào hình dạng của nó mà suy ra là quan văn hay võ...." (hết trích) - Kiên Định,
Theo Apollo
......
Xã hội ngày xưa, về văn hóa cả hình thức lẫn nội dung có thể tương đồng. Người đời nay chê "Môn đang hộ đối" của thời phong kiến quá ư lạc hậu, nhưng đâu đó vẫn tiềm ẩn quan niệm "cũ rích" trong đầu óc những kẻ trưởng giả học làm sang. Giàu có khác với giàu sang, đôi khi hết giàu mà vẫn còn phong thái đỉnh đạc không hèn, không khúm núm và dù thời cuộc đẩy đưa đến chỗ nghèo túng, nghèo túng chứ không phải nghèo hèn nhưng vẫn cứ... sang như thường.
Anh Mo ở xóm tôi, phất lên dễ sợ, phất trông thấy. Các cụ cao niên trong làng, ai mà không rành tam tứ đại nhà anh Mo, tên Mo gốc từ Mõ mà ra.
Nếu anh tịnh khẩu, nhìn bề ngoài đố ai dám khinh thường, nhưng đám quan chức lại xun xoe, lấy lòng: "Một anh hai Mo, hai anh hai Mo, ba anh... hai Mo".
Anh hai Mo thậm ghét chuyện văn chương, thơ phú vớ vẩn, vì ai nói ra đề tài này, ảnh chẳng hiểu gì ngoài chuyện khoe của và sự "quan hệ" thân thiết với ông to bà lớn khắp nơi.
Vậy, dứt khoát về văn hóa, anh Mo đụng "la-phông", đúng đứt đuôi con nòng nọc. Ngạn ngữ Anh có câu:"Hãy cho tôi biết bạn của anh là ai, tôi sẽ chỉ cho anh biết, anh là người như thế nào". Dân tộc ta đâu thua kém gì khi có câu thành ngữ:"Ngưu tầm ngưu mã tầm mã" hay "Đi với bụt mặc áo cà sa, đi với ma mặc áo giấy".
Lại nhớ lời đối đáp của GS Trần Văn Khê với cựu Thủy sư Đô đốc người Pháp, khi vị này phát biểu:“Thưa quý vị, tôi đã sống ở Việt Nam 20 năm mà không thấy một áng văn nào đáng kể...”.
Giáo sư Trần Văn Khê đáp:“Tôi không phải là người nghiên cứu văn học, tôi là Giáo sư nghiên cứu âm nhạc, là thành viên hội đồng quốc tế âm nhạc của UNESCO.
Tôi là người Việt, khi nghe câu đó tôi đã rất ngạc nhiên. Thưa ngài, chẳng biết khi ngài qua nước Việt, ngài chơi với ai mà chẳng biết một áng văn nào của Việt Nam? Có lẽ ngài chỉ chơi với những người quan tâm đến chuyện ăn uống, chơi bời, hút sách… thì làm sao biết được đến văn chương?
Phải chi ngài chơi với Giáo sư Emile Gaspardone thì ngài sẽ biết đến một thư mục gồm trên 1.500 sách báo về văn chương Việt Nam, in trên Tạp chí Viễn Đông bác cổ của Pháp số 1 năm 1934. Hay nếu ngài gặp ông Maurice Durand thì ngài sẽ có dịp đọc qua hàng ngàn câu ca dao Việt Nam mà ông Durand đã cất công sưu tập… Ông còn hiểu biết về nghệ thuật chầu văn, ông còn xuất bản sách ghi lại các sinh hoạt văn hóa của người Việt Nam. Nếu ngài làm bạn với những người như thế, ngài sẽ biết rằng nước tôi không chỉ có một, mà có đến hàng ngàn áng văn kiệt tác...".
Lão Thủy sư đô đốc Pháp đụng "la-phông".
Biển tri thức mênh mông, càng học, càng đọc mới thấy mình dốt tệ.
Sống thọ bằng ông Bành Tổ, tôi chắc cũng còn... ngu. 

Nguyễn Châu

HOA LAN ĐẤT

 


Con tôi kể:

- Khi đám tang ba ra khỏi nhà, theo sau đoàn người tiễn đưa, lặng lẽ một chiếc xe màu đen!

Chiếc xe ấy theo sau xe tang, đến nơi ba nằm. Quay đầu, lặng lẽ rời xa. Ai vậy mẹ?

Không ai biết, nghìn thu ba đã lặng im. Lòng tôi bỗng xót thương người ấy. Người trên xe hơi màu đen ấy, người lặng lẽ ấy. Em là ai?

Em là ai tôi không hề biết, sao cùng thương một người bạc tình bạc nghĩa như anh?

Một hôm kia, con tôi phụng phịu:

- Chùm hoa lan đất bên mộ, ba thích. Mẹ thăm ba không cho con đi cùng!

Tôi thoáng ngạc nhiên, nhưng giả vờ: 

- Vì con bận học!

Có một người cũng yêu anh ấy như tôi. Khi yêu là sở hữu, duy nhất,  thủy chung. Tôi có ích kỷ chăng, khi chỉ riêng tôi có quyền yêu anh?

Hoa lan đất có gì đẹp chứ? Tôi biết, nhưng chưa bao giờ quan tâm anh thích hoa gì. Người lặng lẽ ấy là ai, cũng biết anh thích hoa lan đất?

Tuần sau học về, con nhìn tôi rồi ôm cặp vào phòng, đóng cửa. Tôi biết con giận vì sáng nay bận việc đi làm sớm, không đưa con đến trường. Nhìn khe cửa, con tôi đang khóc. 

- Mẹ xin lỗi!

Con tôi gào lên: 

- Hoa lan đất! Mẹ vẫn không cho con đi cùng!

Tôi ngớ người. 


Nguyễn Châu

Thứ Bảy, 25 tháng 9, 2021

ANH NHẠC SĨ

 Dáng người anh cao lớn, đẹp trai, tóc dài che ót, rất nghệ sĩ. Thời chiến tranh, anh theo đoàn văn công đi lưu diễn dưới làn đạn réo, bom rơi.
Lần nào về cứ, anh cũng tìm cách tiếp cận lãnh đạo. Lúc thì ngâm những bài thơ ngút trời hào khí, hừng hực chiến công, nhờ sự chỉ đạo sáng suốt, tài tình của chú A, anh Z.
Anh thú nhận chưa qua trường lớp âm nhạc nào, chỉ nhờ thiên bẩm. Những chỉ thị, diễn văn của cấp trên, anh biến hóa thành bài ca, bài vè ngân nga trong rừng sâu, chiến khu đạn bom tơi tả. Dễ hiểu, dễ trộn lẫn với rau rừng  gạo hẩm, qua cơn đói khát.
Ngày hòa bình, anh được bố trí chức trưởng phòng văn hóa - thông tin quận B. 
Anh hồ hởi đưa tôi đi thăm quan cơ ngơi của anh. Phòng làm việc sáng choang, những cây đàn guitar, mandolin, đàn tranh, ống tiêu, ống sáo…  treo lủng lẳng trên tường. Đàn piano quí phái đen bóng, nổi bật bên cạnh bộ salon sang trọng.
Tủ kính đầy ắp các tác phẩm kinh điển của Ludwig van Beethoven, Johann Sebastian BACH, Wolfgang Amadeus MOZART. Những nhà soạn nhạc cổ điển vĩ đại người Đức và nhiều tác giả danh tiếng khác.
Anh thật thà: "Trưng bày cho đẹp mắt, chứ ba thứ quỷ này không có tác dụng gì". Anh chỉ sáng tác những bài ca phục vụ đời sống thực tế của nhân dân, cảm hứng tùy từng thời kỳ đổi thay của đất nước. 
Nhạc lý anh chỉ qua sơ cấp, anh phát thảo ý tưởng, còn lại nhân viên cấp dưới thêm bớt, điều chỉnh cho phù hợp, nhưng bao giờ tên tác giả vẫn là: Nhạc và lời của nhạc sĩ Nguyễn Văn Bi.
Một lần đi dạy về gặp mưa, tôi trú dưới mái hiên nhà bên đường. Chợt nghe tiếng cô xướng ngôn viên giới thiệu nhạc phẩm “Tiếng thu xưa” của nhạc sĩ Nguyễn Văn Bi. Giọng cô ca sĩ truyền cảm cao vút, trong veo. Tôi bồi hồi xúc động, nhưng vẫn băn khoăn không biết anh ấy là tác giả thực sự hay vay mượn chất xám của  người khác?
Tình cờ tôi gặp lại anh trong vai trò thuyết trình viên của chương trình “kế hoạch hóa gia đình” do hội phụ nữ phường TC tổ chức. Trên chiếc cặp da màu đen của anh có hàng chữ mạ vàng sáng chói: Nhạc sĩ Nguyễn Văn Bi
Mới đây nghe tin anh có tên trong ban chấp hành hội nhạc sĩ X kiêm phó chủ tịch hội âm nhạc thành phố.
Anh gởi tặng tôi tập nhạc “Gió ru mây” của anh mới in, còn thơm mùi mực. Những ca từ mượt mà, thấp thoáng bóng dáng tài hoa của những nhạc sĩ đích thực, đã bị chìm khuất dưới tên: Nhạc sĩ Nguyễn Văn Bi... 
Khi tôi viết những giòng chữ này, anh Trần Văn Bi đã được tín nhiệm giao chức trưởng khu phố từ ngày anh về hưu...
Anh trầm ngâm rồi tâm sự: 
- Dù bất cứ vị trí nào, tôi cũng cống hiến hết mình cho đất nước...
Tôi an ủi:
- Ngày xưa cụ Nguyễn Công Trứ cũng đã:"Tấn làm quan, thối làm lính thú..." nhưng cụ được vinh danh là nhà văn hóa thế giới...
Tôi giật mình khi anh vung tay quay sang tôi, giọng "khí khái":
- Đó, đó! Ổng cũng như tui...
Nguyễn Châu

NGẬM NGÙI

 Chưa bao giờ Saigon chịu tang thương nhiều như thế. Những giòng phân ưu đột ngột, những hình ảnh bi thương, thông tin không may về người thân, bạn bè khiến lòng người thảng thốt, bất ngờ...

Chị Mỵ giật mình, nhìn ảnh chụp chung với cháu nội. Cháu hao hao giống chị, đôi mắt trong veo, cặp má mịn màng, hồn nhiên của cháu càng lộ rõ nét thời gian nơi khuôn mặt chị.

Bên anh, chị như chim non, nũng nịu. Đôi khi vòi vĩnh giống trẻ con, chị không thấy mình đã qua tuổi năm mươi...

Tâm hồn chị vẫn hồn nhiên như thuở còn tung tăng cắp sách đến trường. Đám bạn thời trung học í ới cà phê, nay chỗ này mai chỗ khác đó thôi.  Đôi kính mát che gần nửa khuôn mặt, được lớp phấn mịn màng, son môi tươi thắm làm mờ dấu chân chim trên môi, trên má.

Ai cũng khen chị Mỵ trẻ đẹp. Chị cũng tin vậy, khi ngồi bên những người bạn gái một thời, cùng trang lứa.

Sau ngày anh mất. Chị như bước sang thế giới khác, hụt hẫng, héo hon. Chị vẫn không tin anh đã bỏ chị ra đi, mới ngày nào...

Chị bùi ngùi nhìn lên di ảnh. Nụ cười độ lượng bừng sáng của anh, khiến chị thêm tủi thân và ân hận. Ngày anh còn, chị không biết trân trọng giây phút bên nhau. Bây giờ…

Ngày ấy, anh thô kệch bên chị, như đũa so le. Đôi lúc khiến chị bực mình, xấu hổ. 

Anh đã dang tay đỡ, khi chị lỡ mang thai với người tình pilot hào hoa. Vậy mà chị vẫn đồng sàng dị mộng, khi sống bên anh.

Tâm hồn anh đã bao lần cay đắng, nhưng vẫn nở nụ cười bao dung vì sự vô tâm và lãng mạn của chị. Anh càng chìu chuộng, chị càng tỏ ra xem thường, khiến bạn bè chị đôi lúc ái ngại dùm anh.

Anh miệt mài lo toan kinh tế gia đình, chị như bông hoa rừng say mê khoe sắc. Đêm trời trở gió, chị nghe rệu rã mỏi nhừ, một mình cô đơn trong căn nhà trống vắng. Nếu còn anh…

Ngày ấy, nhà chị quyền quý, nghiêm cẩn. Người tình phi công tung cánh bay vào lòng chị. Chị hãnh diện đi bên chàng, tà áo dài trắng thướt tha, quyện nồng nàn bên đôi chân người tình đẹp trai phong nhã. Anh đã gãy cánh bay và cháy thành tro bụi vào một buổi chiều, trong rừng miền Đông âm u.

Chị Mỵ thở dài, xếp lại tập ảnh cũ. Tất cả là giấc mơ, phải không? 

Hoàng hôn le lói ngoài hiên, ngày sắp hết và bóng đêm...


Nguyễn Châu 

04.9.21

MÊ ĐẮM

 Tôi nhớ thời thơ dại, mỗi đêm khi xong việc nhà, bà ngoại dắt tôi đi xem tuồng ở rạp Hòa Bình (Bây giờ nhà hát tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh) trên đường Phan Chu Trinh - gần ngã năm, Đà Nẵng.

Tôi ôm theo giỏ trầu của bà, từ nhà đi bộ dọc theo đường Phan Chu Trinh ngang qua nhà thương phao-lô,  trường Thọ Nhơn của người Hoa. Nhìn các anh lớp lớn đang chơi bóng rổ, khi trái bóng được nâng cao từ đôi bàn tay điệu nghệ lọt vào, tôi phấn khích đưa hai tay lên trời làm trầu cau trong giỏ của bà rơi tung tóe, mặc dù chiếc giỏ mây nhỏ hai quai có nắp. Bà ngoại cốc lên đầu tôi đau điếng rồi dắt tay tôi đi nhanh sợ trễ giờ.

Nhìn từ xa đã thấy ánh đèn neon sáng rực, những tấm pano vẽ khuôn mặt Lữ Bố cầm "Phương Thiên Họa Kích" oai phong trên lưng con Xích thố. 

Đêm nay diễn tuồng:"Lữ Bố hí Điêu Thuyền".

Bà ngoại mua vé, con nít được miễn. Kim tuyến lấp lánh trên bộ nhung phục của Lữ Bố, hai đuôi chim trĩ trên mão lượn lờ theo điệu múa, mỗi lần Lữ Bố  mắt quắc lên xỉa hai ngón tay lên trời, giậm chân ra điệu bộ, kèm theo tiếng trống phụ họa, khán giả vỗ tay thiếu điều muốn bể rạp. Tôi nhìn quanh, rồi đứng lên ghế cũng vỗ tay theo, tôi cụt hứng khi quay nhìn ngoại, bà ngồi lặng thinh.

Bà ngoại nổi tiếng khó tính trần đời, dù mẹ tôi là con thứ hai trong chín anh chị em, có mấy dì đã lập gia đình nhưng sợ ngoại tôi một phép.

Tôi bắt đầu ngủ gà ngủ gật, bỗng sân khấu hiện ra cảnh Điêu Thuyền e ấp lượn quanh, xiêm y rực sáng, khuôn mặt mỹ miều tựa tiên nga.Tôi chưa bao giờ thấy dung nhan của ai đẹp như Điêu Thuyền, má phấn môi son, thướt tha yểu điệu, tôi ngẩn ngơ như mất... hồn. Bà ngoại lại cốc đầu, tôi giật mình tỉnh cơn mộng mị.

Cảnh Lữ Bố bắt gặp Điêu Thuyền mặt ủ mày chau đứng hầu quạt bên Đổng Trác, khiến Lữ Bố giận dữ cả người rung lên bần bật, ánh kim quang phản chiếu lan tỏa làn sóng long lanh đến tận khán phòng khiến tôi thích thú lẫn sợ hãi nép vào cánh tay ngoại.

Đêm về bóng dáng cô Điêu Thuyền theo tôi vào giấc ngủ. 

Tôi là đứa cháu đầu tiên nên được ngoại cưng chìu. Bánh kẹo trong tiệm tạp hóa nho nhỏ của ngoại, tôi thích gì được đó. Những ai cùng thế hệ tôi còn nhớ bánh biscuit có viền răng cưa, kẹo ú, rượu mùi quinquina xanh, đỏ ngọt ngào...

Khi chú hề xuất hiện, nói lối có phần dung tục, mọi người cười, tôi cười, ngoại không cười.

Hát bội là loại nhạc kịch thịnh hành ngày trước khác với chèo, cải lương. Âm hưởng của tuồng hát bội hùng tráng, xả thân vì đại nghĩa, thể hiện ứng xử của con người giữa xã hội, gia đình và tổ quốc, nghệ thuật tuồng là sân khấu của những người tận trung báo quốc, hiếu trung, phê phán thói đời phi nhân phi nghĩa. Lối ra bộ của hát bội khác với cải lương xã hội, cải lương Hồ Quảng (cải lương tuồng cổ)

Sân khấu ngày xưa biểu lộ thái độ trung nịnh, dè bỉu, tôn kính rõ ràng, nói "cương" thiếu văn hóa hay phạm thuần phong mỹ tục, vô duyên bị la ó tức thì chứ không như bây giờ cái gì cũng cười ồ, dễ dãi cho lấy có. Những người làm nghệ thuật là tấm gương sáng của khán thính giả. Mỗi người có riêng thần tượng của mình tùy theo độ cảm thấu âm ba đi vào lòng người.

Dù người nghệ sĩ đã giải nghệ hoặc quá vãng từ lâu nhưng vẫn còn lưu giữ mãi vóc dáng, giọng ca, điệu bộ trong lòng người hâm mộ.

Thời gian là quy luật đào thải trong nghệ thuật sân khấu nghiệt ngã vô cùng, sự chuyên cần luyện tập, ham học hỏi, trình độ chuyên môn và giữ mình của người nghệ sĩ rất gian nan. 

Tuổi đã hoa râm, cuộc đời tôi thăng trầm theo giòng đời, bôn ba vì vinh hoa phù phiếm nhưng hình ảnh đẹp đẽ trên sân khấu của cô... Điêu Thuyền ngày xưa vẫn lung linh trong tôi, mãi đến tận bây giờ. 


Nguyễn Châu

MA LAI

  Chuyện kể rằng:  M Kaly là “ma lai”, ban đêm nàng rút đầu ra khỏi thân mình mang theo tim, dạ dày, gan, ruột… bay đi lang thang kiếm ăn. Mái tóc nàng xõa dài lượn lờ với ánh sáng phát quang từ nội tạng trong những đêm trời âm u...
  Tiếng hú thê lương của nàng đột ngột vọng giữa thinh không như tiếng kêu thảng thốt cô đơn của loài chim ăn đêm.
  M Kaly đẹp hơn tất cả mọi thiếu nữ quê nàng, khuôn mặt rạng rỡ, hai mắt to tròn với mũi cao thanh tú. Nhưng từ lúc sinh ra, cổ nàng đã có ba ngấn như vòng kiền trên làn da nâu nhạt.
  Nàng lớn dần với thân hình như vũ nữ Apsara, bộ ngực căng tròn, hai cánh tay nõn nà, bắp đùi dài thon thả. Trong những đêm trăng, giữa vườn cây cỏ hoang dại, những điệu múa mềm mại phô bày dung nhan tuyệt mỹ của nàng, hai chân nhón gót theo đà uốn của thân mình uyển chuyển, đôi lúc hai cánh tay vòng lên cao, toàn thân rung lắc khiến các vòng cườm bật lên tiếng kêu khe khẻ như khóc như than của nỗi hờn vong quốc.
  Ánh tà dương bị che khuất bởi đỉnh tháp, tỏa ra những tia nắng như hào quang của thời thịnh trị, M Kaly mở khăn choàng dõi đôi mắt nhớ về thời hoàng kim Chiêm quốc xa xưa… 
   Nhưng trời đã về chiều, hoàng hôn sẽ tím thẩm núi đồi và bóng đêm xóa nhòa thành quách cũ, đã hoang phế từ lâu.
   Những chiến binh kiêu hùng ẩn hiện trong bức phù điêu bằng đá xám như lời nhắn nhủ của người xưa:“Hãy chung tay xây dựng cơ đồ”  khiến lòng M Kaly thổn thức mãi không nguôi.
   Đêm kia, M Kaly rời bỏ ngôi làng yêu dấu cùng đoàn quân tiến như vũ bão. Nữ tướng M Kaly uy dũng trên lưng voi chiến đã bị bọn gian manh cưa mất đôi ngà, hàng hàng lớp lớp oan hồn không siêu thoát cùng về tụ nghĩa. Lũ mặt người dạ thú như bầy ong vỡ tổ, dù bao phen ăn năn, sám hối mong lộn kiếp trở thành mặt thú dạ người, nhưng vốn đã xuôi dòng khó bề ngược nước.
  Những hồn ma “Sống vô gia cư – Chết vô địa táng” thi nhau nguyền rủa dưới chân đồi thiêng:
- Lũ chúng ta đã chết không còn nguyên vẹn, cải táng sót mất đôi tay, qui hoạch khu chung cư này ta không còn sọ.
-  Ngôi nhà nguy nga kia là mồ chôn tộc họ nhà ta, Thổ địa vầy hùa vì xôi vì thịt, không cho ta về thăm lại chốn xưa…
  Nàng dậm chân triệu Thổ địa, Thần hoàng:
- Các ngươi đã được giao trọng trách bảo vệ giang sơn, đem an vui và hạnh phúc cho lê dân. Cớ sao toa rập cùng lũ bạo tàn, tham quan ô lại đày đọa bá tánh, cơm không đủ ăn, nhà không có ở, lạc ngõ trôi sông, đầu đường xó chợ?
  Kể từ đó, hằng đêm có những thây người trong trang phục quyền quý, sang trọng chết “bất đắc kỳ tử”, bộ đồ lòng bị mất tim gan, riêng bộ óc được phơi bày cùng lúc nhúc giòi bọ.
  Người ta kết tội M Kaly chính là “ma lai”.
  Đám tham quan ô lại, đầu trâu mặt ngựa lẫn cô hồn các đảng ăn ngủ không yên. Trong tâm tưởng của chúng không hề có Phật, có Chúa thậm chí cũng chẳng có ông Trời, nhưng chúng sùng bái “Đa thần giáo” đến mức lú lẫn mê muội, cả lũ xúm lại “cầu cơ” mong tìm lối thoát.
Chúng cho người tìm những mảnh ván thiêng khắc làm con cơ, khoét lổ tròn để ngón tay vào. Bàn cầu cơ đầy đủ chữ cái và các con số từ 0 đến 9, hai bên viết tên Ma, Quỷ, Thánh, Thần…
   Đêm thanh vắng giữa nghĩa trang thành phố, trên nền đá hoa cương của ngôi mộ nguy nga như lăng tẩm vua chúa thời xưa, khói hương nghi ngút vờn quanh mâm cao cỗ đầy. Những gương mặt đờ đẩn, mê muội như thủ lợn béo ụ thi nhau lạy như tế sao. Ngón tay trỏ theo con “cơ” chạy vòng quanh rồi dừng lại chữ "Thần".
  Bỗng con cơ dựng đứng đưa mũi nhọn lên trời, đồng thời từ phía sau cây lộc vừng cành lá xum xuê, tắc kè chậm rãi tắc lưỡi kêu buồn thảm trong đêm khuya tich mịch, cả lũ giật mình ngơ ngác nhìn nhau. Tiếng sấm ì ùng của cơn mưa giông kèm theo ánh chớp sáng lòa, hiển hiện rõ bóng đen to lớn, khuôn mặt phương phi với chòm râu bạc quắc thước giống như thần Tản Viên trong “Tứ bất tử”(*) cất tiếng cười ha hả khiến cả bọn vắt giò lên cổ bỏ chạy, tên nào cũng thần hồn nát thần tính.
  Sự việc xảy ra không làm cho bọn chúng từ bỏ thói gian manh, chúng khẳng định do lễ vật cống nạp không tương xứng nên bị thần quở trách. Chúng toa rập bày mưu tính kế vơ vét thượng vàng hạ cám trong bá tánh, bày trai đàn cúng tế linh đình cầu xin các linh thần đồng tình chiếu cố.
  M Kaly cùng đám “ma trơi” bay là là trên cánh đồng hoang hóa, ánh sáng xanh lè chập chờn lúc ẩn lúc hiện, tiếng hú thê lương từ những hồn ma nghèo đói bị trấn áp, cướp bóc, bóp hầu bóp họng như khúc nhạc bi ai tiễn chân đoàn quân “ma da, ma trơi, ma le, ma cà rồng…” tiến công dẹp lũ tham tàn.
  M Kaly nhìn thằng mặt rỗ - hình như thủ lĩnh, mắt lương ti hí, hai chiếc cằm bạnh ra rõ tướng võ biền. M Kaly lắc đầu, dòng máu ứ phụt ra như cầu vồng bám theo gan ruột lòng thòng, mái tóc đen huyền của nàng phất phơ trong gió, lượn lờ và nhấp nhô như làn sóng, tỏa ánh sáng xanh biếc hòa cùng đoàn âm binh lần lượt moi gan.
  Bình minh chói lòa ngoài biển khơi, dát màu hồng  tươi trên ngàn cây nội cỏ. Thằng mặt rỗ cùng đám tùy tùng nằm phơi thây trắng phéo, kéo vệt dài trên đất màu nâu xạm của máu khô, xen lẫn những nụ hoa đỏ thắm của cội lộc vừng già.
..........
  Lũ ma mới đồng bọn của thằng mặt rỗ ngơ ngác và bỗng rụt rè khi đột nhiên sang cảnh giới khác. Lạ lùng thay, những hồn ma đã từng là nạn nhân của chúng không hề tỏ ý trả thù, họ khoan dung nhìn hồn phách của chúng đang ngỡ ngàng khúm núm và hèn nhát không còn phong độ, mất hết dáng vẻ oai phong lẫm liệt như khi còn sống. Những lâu đài tráng lệ, vàng bạc tiền tài, vinh hoa phú quý do cướp đoạt mà có, bây giờ đối với chúng là ảo ảnh. Bọn chúng tiếc nuối lẫn căm hờn khi nhìn bọn đồng liêu đang còn tại vị trên dương thế hoan hỉ thừa hưởng gia tài của chúng đã tích cóp một đời. Thậm chí lão Thổ địa già còn cản ngăn xua đuổi không cho vào ngôi biệt thự sang trọng còn mang tên bọn chúng là gia chủ.  
   “Cộng đồng ma” không tàn sát đồng loại, nước dòng sông Mê chỉ làm thức tỉnh những hồn ma đã một thời lầm lỗi, nhưng đôi bờ không hề có bến lú, sống chung hòa bình chỉ có ở thế giới ma. Nên những đêm về sáng, hồn ma “tinh anh” đã giác ngộ về báo mộng và  truyền đạt chân lý với dương gian:”Tiền tài như phấn thổ, nghĩa nặng tợ thiên kim”! 
Nguyễn Châu 
(*)Tứ bất tử là tên gọi chung của bốn vị thánh bất tử trong tín ngưỡng Việt Nam, đó là Tản Viên Sơn thần, Phù Đổng Thiên vương, Chử Đồng Tử, và Liễu Hạnh Công chúa.
• Tản Viên Sơn Thánh, hay Sơn Tinh, là vị thần núi Tản Viên (Ba Vì), núi tổ của các núi nước Việt Nam. Tản Viên tượng trưng cho ước vọng chinh phục tự nhiên, chiến thắng thiên tai.
• Phù Đổng Thiên Vương hay Thánh Gióng, tượng trưng cho tinh thần chống ngoại xâm và sức mạnh tuổi trẻ.
• Chử Đồng Tử, còn được gọi là Chử Đạo Tổ, tượng trưng cho tình yêu, hôn nhân, và sự sung túc giàu có.
• Liễu Hạnh công chúa, hay Mẫu Thượng Thiên, Mẫu Liễu Hạnh, tượng trưng cho cuộc sống tinh thần, phúc đức, sự thịnh vượng, văn thơ.

TRĂNG TREO MÁI LÁ

Tôi đi loanh quanh vì không biết đường, vác trên vai bao tải nặng trịch. Bỗng nhiên cô gái từ trong nhà bước ra chận đường: - Anh tìm ai mà...